Helpen helpt niet

Wanneer we Doutzen de compound van Food for the Hungry oprijden springen we uit de auto en wordt er binnen tien minuten beslist dat de diesel generators wel eens nagekeken en gebruikt kunnen worden, de HIV/Aids projectplannen eens een andere blik kunnen krijgen en de automatisering nodig aangepakt moet worden. We krijgen de mogelijkheid om te kamperen op het terrein en koken dezelfde avond met de permanente bewaking op onze vertrouwde wasmachine-trommel. Vol enthousiasme zijn we lekker aan de slag en krijgen we, na de eerste beroerde weken Ethiopië, een voldaan gevoel. Overal is een schrijnend tekort aan kennis, waar wij gretig op inspringen. De organisatie ondersteunt in Zeway 2000 kinderen met voedsel en medicijnen, heeft een bibliotheek en organiseert diverse hulp projecten. Tevens bieden ze een speelruimte voor de kinderen, welke wij niet kunnen ontdekken in de grote zandbak, waardoor we enkele bomen hebben besteld en de schommel en wip-wap worden geïntroduceerd. In ruil hiervoor wordt onze was gedaan en ontdekken we wat de Ethiopiër bezig houdt.

ps.. excuses voor de mislukte eerste update, internet gaat hier nog per postduif en deze verliest nog wel eens een pakketje

ThreeLeftHands in actie

Omdat de stoelen van de bibliotheek uitelkaar vallen van ellende, besluit Mukkes deze op de Technische School te lassen. Deze school is in een verleden neergezet door een Zweedse organisatie, zij hebben destijds iets moois opgezet met materiaal en machines waar een Nederlands bedrijf jaloers op zou zijn, maar nadat de Zweden zijn vertrokken is de school overgenomen door de regering en het helaas in rap tempo achteruit gehold. Voordat Mukkes überhaupt een stoel kan repareren moeten eerst alle machines gerepareerd worden. Hier blijkt het gebrek aan kennis en kunde dramatisch te zijn. Materiaal wordt niet onderhouden en wanneer er iets niet werkt wordt het in een hoek gegooid. De directeur hamert erop dat sommige apparatuur voor inkomstengeneratie nodig gerepareerd moeten worden, maar ze blijken al rustig 5 jaar stil te staan. Dat reparatie in sommige gevallen een kwestie is van stoppen verwisselen, mag de pret niet drukken; we zijn van harte welkom.

Ook hier is het resultaat van andere hulporganisaties over duidelijk aanwezig. Het ‘management’ is dol enthousiast over de volgende lading apparatuur uit Europa, terwijl vorig jaar nog een andere organisatie hier voor tonnen blinkende metaalbewerkers heeft geïnstalleerd. Uiteraard werken ook deze niet naar behoren, omdat ze bij de installatie vergeten zijn stroom in het lokaal aan te leggen en kunnen wij de elektriciteit installeren. Organisaties komen en gaan met de beste bedoelingen, maar vergeten tekst en uitleg te geven. Het opleidingspeil is dan ook bedroevend laag, hiervoor zijn Minne en Mukkes druk aan het lesgeven en juist gebruik en onderhoud van apparatuur aan het instrueren. Ooit bleken er wel goede leraren rond te lopen, maar deze zijn allemaal de laan uitgestuurd omdat ze te veel na dachten en niet de juiste politieke kleur hadden.

Politieke eenvoud

De politiek blijft een appart zaakje. In Nederland is een stroomstoring van enkele uren ontdenkbaar, hier wordt de stroom verkocht aan Sudan en zit je twee dagen in de week zonder. Een prima reden om even te hobbien aan de dieselgeneratoren. Na enkele uren sleutelen komt er onder luid applaus een prachtig geronk van de compound en brandt er een lampje. Het echter niet duidelijk van wie de generator nu eigenlijk is en mogen we onder geen beding de boel aansluiten. Vanwege een politiek spelletje is hij nog steeds niet in gebruik en krijgen we zelfs een uitbrander omdat we hem hebben gerepareerd. Niemand durft te besluiten om deze broodnodige electriciteit-unit eens te gebruiken en wij vinden het zonde van de ruimte die hij inneemt. Beslissingen worden nergens gemaakt, omdat iedereen bang is zijn of haar hogere op te tenen te trappen. Iedereen doet alleen dat wat hem is opgedragen, taken buiten dat dienstpakket worden naar boven doorgeschoven, met als gevolg dat er helemaal niets gebeurt. Na 20 jaar communisme in de de jaren tachtig heeft de angst om ontslagen te worden door initiatief te tonen het complete land stil gezet. Maar behalve een gebrek aan initiatief is er ook een schrijnend tekort aan leergierigheid en kennis.

Maar zelfs zonder kennis zou je een bepaald intelligentie niveau verwachten. Dit is gelukkig wel aanwezig, maar schrikbarend laag. De gemiddelde Ethiopiër is gewoonweg dom en snapt het niet. Je kunt ze iets tien keer uitleggen, maar morgen kun je de plaat opnieuw opzetten. De taalbarrière komen we overal tegen, wanneer iemand echter in je restaurant komt, tok-tok geluiden maakt, rondzwaait met zijn ellebogen en ‘chicken’ roept, kom je niet met vis aanzetten. De laatste zes weken was het de orthodoxe vastenperiode, wat we geweten hebben. Natuurlijk moet je lokaal voer overal proberen, en als verwent koffie en thee leuten kunnen we melden dat de Ethiopische koffie-ceremonie prima te drinken is. We leren een appart volkoren broodbakken van de buurvrouw, maar de pannekoek snappen ze hier niet helemaal. Gemiddeld staat er voor de bevolking een zurige platte bodem, enjera, met wat kruiden op het menu en echt voedzaam lijkt de keuken niet.  Zo acht maanden on the road, kunnen we alles etend en drinkend aardig wat hebben, maar van constant enjara eten beginnen zelfs onze darmen raar te draaien. En zonder vlees blijft er al hemelaal weinig voedzaams over, ook artsen gebruiken groente en fruit willen en wetens als decoratie en op de markt verkoopt men alleen maar uien en tomaat. Variatie en de schijf van vijf komen niet voor in het culturele voedselpatroon en lijkt ons niet goed voor de ontwikkeling van een kind en de hersenen.

Gelukkig worden we ook uitgenodigd door het enige westerse restaurant voor een welkom ouderwetse broodje-hamburger speciaal. Hier hebben we interessante discussies over de locale werk-cultuur met Nederlandse ondernemers en perfectioneert Henk zijn kookkunsten voor enkele tanken diesel. In het kleine stadje Zeway staan grote Nederlandse rozenkwekerijen welke werk biedt aan 9.000 vrouw, een ziekenhuis, stadion en school heeft geplant. De hele dag op straat hangen is de werklust van de Ethiopiër niet in de koude kleren gaan zitten. Werken schijnt iets vervelends te zijn, hierdoor zijn er op de kwekerij 30 Ethiopiërs in plaatst van 10 Keniaanen nodig. Wij vinden ze ontzettend lui, maar hard werken is simpelweg geen onderdeel van hun cultuur. Daarentegen zijn wij hier 12 uur per dag aan het werk, waarvan we de helft wachten op de Ethiopiër.

Het resultaat van hulpverlening

Volgens de Lonely Planet heeft Ethiopië, mede doordat het nooit is gekolonialiseerd, een hoge mate van trots en gastvrijheid. Het ontbreken van westerse bezetters zou de lokale cultuur en denkwijze in takt hebben gehouden. Helaas zien wij in het verwachten van hulp en schooien om geld weinig trots en resulteert de geroemde gastvrijheid in het kleinste douche-gemiddelde van de afgelopen maanden. De Ethiopiër zelf is er in ieder geval vol van, maar gesprekken met mensen die net na 20 jaar terugkomen leert ons dat het land drastisch aan het veranderen is. Na onze rasta-man Haile Selassi heeft het communisme huisgehouden, regende het even niet en is het westen vanaf de jaren tachtig de wereld hier flink komen verbeteren. Steden inmiddels staan vol met hulpprojecten en hulporganisaties zijn overal aanwezig.

Nu is het inderdaad een grote armoede, huizen vallen uit elkaar van ellende en mensen leven van weinig. Maar toch zijn ze gelukkig! Wij zien geen zure gezichten op straat en de mannen zijn super tevreden als ze niets hoeven te doen. Wanneer de mensen een dak boven hun hoofd hebben, net genoeg Enjera kunnen eten om de dag door te komen, en ze niet hoeven te werken, hebben ze een prima leven. Hier gaan wij de fout in met onze westerse denkwijze. In het westen vinden we het hier o-zo-zielig, in de werkelijkheid is de hoge kindersterfte een onderdeel van het leven. Wij proberen het dagelijks leven in Afrika te relativeren tegen de westerse cultuur en het land naar behoren op te bouwen. De lokale bevolking vind Ethiopië prima opgebouwd en gaat er geen stap harder om lopen. Sterker nog, door niets te doen kan de familie kiezen uit diverse organisaties voor gratis voer, dus waarom zouden ze. Wordt het Compassion, Foster Parents of Food for the Hungry? Na decennia geleefd te hebben met die vreemde blanken die de boel willen verbeteren, beginnen wij onderdeel van hun cultuur te worden en is van dankbaarheid amper sprake. Wanneer we ze geen voedsel, kleding en geld geven zijn ze hoogst verontwaardigd. Ethiopië verwacht hulp en begint ernaar te leven. Al met al moeten we hier niet de goedheiligman uit gaan hangen om onszelf goed laten voelen. Het is in onze ogen een onverstelbaar zooitje, maar zien zij dat zelf ook zo?

Alle hulporganisaties hebben prima bedoelingen en doen op de korte termijn goed werk, alleen op de lange termijn hebben we het idee het land meer kwaad dan goed te doen. We zijn hier just-another-white-guy die ze denkt een grote dienst te bewijzen en hebben de mensen afhankelijk gemaakt. De grootste dienst die we ze kunnen bewijzen is vertrekken, ze hun eigen cultuur in stand laten houden en af en toe als toerist genieten van prachtig contrast in leefwijze. Wij maken ons werk hier af en moeten nog een weekje aanpakken, waarna we doorrijden naar Kenia. Hier gaan we opnieuw helpen bij enkele organisaties, hopelijk is de cultuur daar minder verpest door te veel hulp.

Ps.. de prachtige projecten en magnifieke Doutzen zijn een eigen pagina waard.

Tags: Afrika, ethiopie, fhi, hulporganisatie, ngo, zeway