Een wereld van verschil

We staan in hartje Nairobi en met een bakje thee hebben we het nog eens over de eerste paar dagen Kenya, unaniem hebben we besloten dat we het geweldig vinden. Wat een verademing na de zogenaamde gastvrijheid van Ethiopië, wanneer we net over de grens door een douane-beambte worden uitgenodigd om ’s avonds in de kantine een voetbalwedstrijd te kijken. Mensen zijn weer vriendelijk, lachen veel en het bedelen is stukken minder; we voelen ons meteen welkom.

Het begon al in het zuiden van Ethiopië, waar de stoffige omgeving van Zeway plaats maakte voor schitterende groene kleuren in de warme rood-bruine aarde. Een aantal nachten slapen we in deze schitterende omgeving, wat ondanks vreemde geluiden en het daarop volgende geblaf van Nofilk prima gaat. Van een Ethiopiër horen we later dat dat geluid van Hyena’s afkwamen en dat we gek waren dat we buiten slapen. Kom nou, wij hebben Noflik en blijkbaar jaagt zij alles weg wat ons lastig kan vallen.

We worden gestoord in ons gesprek door een kleine groep mannen die even verderop net de hoek om komen. Een man loopt struikelend voor de groep uit, terwijl hij af en toe wordt geslagen met een twijg of een schop tegen zijn benen krijgt waardoor hij weer valt. Een dief, krijgen we van iemand te horen, en dat is hoe ze dat hier bestraffen. Eigenlijk zijn we het wel eens met dit stukje publieke vernedering; heb je in ieder geval een goede reden om niet te stelen. Zou in Nederland ook niet misstaan, vinden we. Maar goed, dit is Afrika en alsof er niks gebeurd praten we verder terwijl we af en toe naar de menigte kijken.

We hebben het nog eens over de weg van de grens naar Nairobi, die zo slecht was, dat we op een zekere dag in totaal zes banden hebben mogen verwisselen. De trip, vierhonderd kilometer in vier dagen, werd wel leuker gemaakt door de Aziaten Yoshi en Lee, twee lifters die we oppikten bij de grens. Deze Japanner en Koreaan zorgden voor de rest niet voor heel veel gespreksstof, maar een leuke afwisseling was het wel. De bizar waardeloze weg houdt ons bijna uit Nairobi weg, maar uiteindelijk komen we piepend en krakend tot stilstand in het centrum waar we nu zitten. We bespreken wat het ons allemaal heeft gekost; een waterpomp, zes lekke banden, twee gloednieuwe banden en een aantal V-snaren horen bij de uitrusting die we hebben moeten vervangen.

Ondertussen begint de straf van de dief steeds meer op een openbare lynchpartij te lijken, wanneer de man letterlijk van de ene naar de andere kant van de straat wordt geschopt en geslagen. We zien vanaf een meter of honderd een man aan komen rennen en voor de grap zeg ik dat dat wel een hele lange aanloop is. Als de rennende man vlakbij de meute aankomt schrik ik best wel dat ik gewoon gelijk had en de man met een welgemikte trap de dief een paar meter door de lucht lanceert. Echt opstaan doet hij nu niet meer, maar dat geeft niet; de bende mannen tilt hem hardhandig overeind zodat ze hem daarna weer tegen de grond aan kunnen slaan, trappen of gooien. Een langs rijdende auto stopt en er stapt een man uit. Hij zoekt een mooie steen uit het trottoir en loopt wat rond tot hij een mooie kans heeft om te gooien, tot grote vreugde van de groep mensen mikt hij prima raak op het nog amper bewegende lichaam.

Verbaasd kijk ik hoe het laatste oordeel voltrokken wordt over de dief. Ik wil wat doen, maar de passiviteit van de steeds groter wordende groep mensen verlamt ook mij. Iedereen kijkt, niemand doet wat. Verschillende krantenkoppen schieten door mijn hoofd, nooit begreep ik hoe mensen gewoon konden toekijken hoe een Meindert Tjoelker werd doodgetrapt, nooit begreep ik hoe je niet kunt ingrijpen en nu gebeurd het mijzelf. Ik focus mezelf, herinner me dat ik verdorie voor een stichting bezig ben om Afrika te helpen en loop naar een guard toe, die ook gewoon toekijkt terwijl hij zijn schijnbaar betekenisloze werk staat te doen.

“Shouldn’t someone call the police?” vraag ik.
“The police will only come when they can drag his corpse of the street. Less trouble.”
“You mean they’re going to kill him?”
“Yeah, they will kill him here.”

Ik pak een fles water uit de bus en loop naar de meute toe die schijnbaar een kleine pauze hebben genomen in hun late-night entertainment. De dief is nog maar een jongen, zie ik wanneer ik mezelf naar hem toe buig, achttien jaar misschien. Zijn kaalgeschoren hoofd zit vol met bulten, zijn gezicht vol met bloed en de kleren die hij nog aanheeft zitten vol scheuren waardoor zijn plekken en schrammen niet verborgen kunnen blijven. Het kost hem moeite bij bewustzijn te blijven, terwijl ik zijn hoofd omhoog til om de schade op te nemen. Ik spoel bloed van zijn hoofd en door een gat in zijn hoofd zie ik het wit van zijn schedel. Ik heb nooit geweten dat dat echt kon.

“That’s a good man…” hoor ik iemand uit het publiek mompelen terwijl om mij heen telefoontjes worden gebruikt om eens mooi op de foto te zetten hoe die gekke blanke een neger aan het helpen is. Ik kijk op en zeg zachtjes dat het allemaal dieren zijn, wilde beesten, net als de mannen die hier voor beul aan het spelen waren. Even later hoor ik een van de rechters achter me vragen waar ik mee bezig ben “It’s a thug, thats how we deal with that in Kenya. It’s a thief, why are you helping him?” Ik ben kwaad, gefrustreerd door de machteloosheid en vraag hem wie hij dan wel niet is om iemand half dood te trappen. Uit totale stupiditeit kraamt de man nu uit, nog steeds overtuigd van zijn recht, dat hij ook de politie had kunnen bellen. “Verdomme,” schreeuw ik nu, “and why didn’t you do that?! Een vrouw haalt me voorzichtig aan mijn schouder terug naar de jongen en samen met Minne dicht ik het gapende gat in zijn voorhoofd. Een vrouw duwt hem een paar Shilling in zijn hand zodat hij de taxi naar het ziekenhuis kan namen. Ik kijk naar de grond terwijl ik terugloop naar de bus en zie Minne nog langs me snellen met een zout/suiker oplossing. “T.I.A.” zeg ik tegen mezelf als ik mijn handen desinfecteer, This Is Africa.

[Show as slideshow]

Tags: kenya, lynchpartij, nairobi, pech, vriendelijk